Επιστρέφεις

Επιστρέφεις.

Με βήμα βαρύ που πατάει στους αιώνες

στις πλάτες σου του χρόνου το βάρος.

Ξανά φοβισμένη,

ξανά χτυπημένη απ’ της μοίρας τα βέλη

κερί αναμμένο που στέκει στο χάος

Επιστρέφεις.

Της αυταπάτης σου μικρή ερωμένη

γυρνάς και θυμάσαι

τα γιατί που δεν απαντήθηκαν

τους φόβους που με μαύρα ντύθηκαν

τον πόνο που κέντησε με σφυριά το κορμί σου.

Θυμάσαι τις μέρες, θυμάσαι τις νύχτες

τις λέξεις που τρυπούσαν τις πτυχές του μυαλού

τα χέρια που αγάπησες και που γίναν μαχαίρια

για να σου χαρακώσουν σώμα και νου.

Επιστρέφεις και σωπαίνεις

περπατάς κι ανασαίνεις.

Γυναίκα που έρχεσαι απ’ το τίποτα

και πας στο πουθενά

τα μάτια σου λένε τ’ ανείπωτα

Επιστρέφεις ξανά

με την καρδιά σου στα χέρια

και την ψυχή σου στ’ αστέρια.

(Από τη συμμετοχή μου στο Ημερολόγιο 2023 της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης)

Advertisement

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: Πανελλήνιος Λογοτεχνικός Διαγωνισμός για εφήβους (μαθητές Γυμνασίου & Λυκείου)

     Το Λογοτεχνικό Περιοδικό Παρέμβαση και οι Εκδόσεις Παρέμβαση προκηρύσσουν Πανελλήνιο Λογοτεχνικό Διαγωνισμό για εφήβους με τίτλο «Αποστάγματα Γραφής». Ο διαγωνισμός απευθύνεται σε μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου.

    Το θέμα του διαγωνισμού είναι ελεύθερο. Κάθε διαγωνιζόμενος μπορεί να συμμετάσχει με ένα ποίημα (μέχρι 30 στίχους) ή ένα πεζό κείμενο (μέχρι 1000 λέξεις).

    Τα κείμενα θα πρέπει να είναι αδημοσίευτα (να μην έχουν δημοσιευτεί ούτε σε έντυπη, ούτε σε ηλεκτρονική μορφή) και να μην έχουν βραβευτεί σε άλλο λογοτεχνικό διαγωνισμό.

    Ως ημερομηνία έναρξης του διαγωνισμού ορίζεται η 3η Οκτωβρίου 2022 και ως ημερομηνία λήξης η 15η Δεκεμβρίου 2022. Συμμετοχές που θα σταλούν εκτός του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος δεν θα γίνουν δεκτές.

     Τα ποιήματα και τα διηγήματα θα γίνονται δεκτά μόνο σε ηλεκτρονική μορφή και θα αποστέλλονται στη διεύθυνση: info@paremvasibooks.gr  Στο e-mail θα υπάρχει επισύναψη του κειμένου σε μορφή word.doc ή docx, αλλά όχι σε pdf. Είναι απαραίτητο να δηλώνεται ο τίτλος του ποιήματος ή του διηγήματος, καθώς και όλα τα στοιχεία ταυτότητας και επικοινωνίας κάθε συμμετέχοντος: Ονοματεπώνυμο, διεύθυνση και τηλέφωνο επικοινωνίας. Ο τίτλος του E-mail θα είναι: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ.

     Από το σύνολο των συμμετοχών θα διακριθούν τρία ποιήματα και τρία πεζά κείμενα (για το Γυμνάσιο), καθώς και τρία ποιήματα και τρία πεζά κείμενα (για το Λύκειο). Η επιτροπή θα αξιολογήσει τα έργα που θα συμμετάσχουν, αφού θα έχουν αφαιρεθεί τα προσωπικά στοιχεία, για να διαφυλαχθεί η διαφάνεια της διαδικασίας. Η τελική απόφαση της Κριτικής Επιτροπής είναι οριστική. Τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν τον Ιανουάριο του 2023 στο www.paremvasibooks.gr και στο https://paremvasiculture.wordpress.com/, ενώ οι διακριθέντες θα ενημερωθούν και τηλεφωνικά. Τα μέλη της Κριτικής Επιτροπής θα ανακοινωθούν μετά τη λήξη της διαδικασίας. 

     Στους διακριθέντες θα απονεμηθεί Τιμητικός Έπαινος σε ειδική εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί (η ακριβής ημερομηνία θα ανακοινωθεί στη συνέχεια).

     Όλα τα ποιήματα και τα διηγήματα που θα λάβουν μέρος στον διαγωνισμό, θα εκδοθούν σε έντυπη συλλογή που θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Παρέμβαση.    

     Η συμμετοχή στον διαγωνισμό σημαίνει ότι ο συμμετέχων/η συμμετέχουσα αποδέχεται ανεπιφύλακτα τους όρους του διαγωνισμού, και παραχωρεί στους διοργανωτές το δικαίωμα να διαχειριστούν, να εκδώσουν, να διακινήσουν και να διαθέσουν τα ποιήματα και τα διηγήματα που θα λάβουν μέρος στον διαγωνισμό, χωρίς να τηρεί οποιαδήποτε απαίτηση, οικονομική ή άλλη. Καθένας από τους συμμετέχοντες συγγραφείς και ποιητές δηλώνει, αυτοδίκαια με την αποστολή του έργου του, ότι αυτό αποτελεί δική του πνευματική εργασία και ιδιοκτησία, ότι η μελλοντική του έκδοση δεν προσβάλλει δικαιώματα τρίτου και δεν αντίκειται στον νόμο.

Ρέα Γαλανάκη: «Πολλά μπορεί να ειπωθούν από έναν συγγραφέα, με τέτοιο  τρόπο, που να καταλάβει κανείς και τα ανείπωτα»

Συνέντευξη στη Δήμητρα Καραγιάννη

Είναι μία από τις σημαντικότερες σύγχρονες Ελληνίδες συγγραφείς.  Η κυκλοφορία του νέου βιβλίου της «ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΙ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ, Τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια» αποτελεί λογοτεχνική είδηση. Με αυτή, λοιπόν, την αφορμή, πραγματοποιήθηκε μία συνέντευξη όπου η Ρέα Γαλανάκη μιλάει για το βιβλίο της, για την πορεία της και για τη λογοτεχνία εφ’ όλης της ύλης.
 
Τι ήταν αυτό που πυροδότησε την έμπνευση της δημιουργίας του τελευταίου σας βιβλίου;
Η ανάγκη να ξανασκεφτώ στην ηλικία μου, και μετά από σχεδόν 50 χρόνια συγγραφικής παρουσίας μου, κάποιες εκκρεμότητες, εκκρεμότητες που γενικά υπάρχουν στην οικογενειακή ιστορία του καθενός μας. Να τις σκεφτώ, ωστόσο, με τον τρόπο της λογοτεχνίας, δηλαδή συνοδεύοντας τα επιλεγμένα από μένα γεγονότα  και τα ντοκουμέντα με τη φαντασία, την πιθανότητα, την προσωπική ερμηνεία, ακόμη και με το περιθώριο λάθους μου.  Γι’ αυτό και εστίασα στην προ του γάμου διαμόρφωση των «γνωστών-άγνωστων» γονέων, όπως είναι πάντα οι γονείς μας πριν τους γνωρίσουμε, και προσπάθησα μέσα απ’ αυτό το πρίσμα να διερευνήσω τη νεανική μου επανάσταση, τη φυγή, τη συμφιλίωση αργότερα.   
 
– Τι σας εμπνέει γενικότερα;
Πολλά και διάφορα, με επίκεντρο το ανθρώπινο δράμα σε διαφορετικές συνθήκες κι εποχές. Αλλά αυτό δεν είναι από πάντα ο κεντρικός πυρήνας της λογοτεχνίας;
 
Είστε μια πολυβραβευμένη συγγραφέας. Πώς τοποθετείστε απέναντι στο γεγονός αυτό;
Δεν μου αρέσει να  γράφεται πως είμαι «πολυβραβευμένη και πολυμεταφρασμένη» συγγραφέας. Είναι φυσικά μια, κυρίως ηθική, ικανοποίηση, αλλά πέραν τούτου ουδέν. Δεν με απαλλάσσει   από το άγχος μου να είναι άρτιο λογοτεχνικά το επόμενο βιβλίο μου. Και καθώς δεν  θέλω να γράφω και να ξαναγράφω τα ίδια και τα ίδια δια βίου, με άλλα λόγια δεν μου αρέσει η μονοκαλλιέργεια που στο τέλος εξαντλεί το χωράφι, κάθε βιβλίο απαιτεί από μένα τη δική του αρτιότητα,  καινούρια κάθε φορά, και το άγχος μου είναι μεγάλο παρά τη χρήσιμη συγγραφική μου πείρα.
 
«Πατρίδα μας», λέτε, «δεν είναι μόνο ο τόπος όπου έτυχε να γεννηθούμε…» Πώς θα περιγράφατε τη σχέση σας με την γενέτειρά σας, Κρήτη; Ποιες άλλες «πατρίδες» αναγνωρίζετε;
Το μέρος που γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε εγγράφεται στα βαθύτερα στρώματα του υποσυνείδητου,  και συγκροτεί τη  βάση της ταυτότητάς μας. Όμως αυτή η βάση εμπλουτίζεται  κατά τη  διάρκεια  μιας ζωής. Αν, λοιπόν, η Κρήτη είναι πιο βαθιά μέσα μου, υπάρχουν κι άλλοι τόποι, στους οποίους έχω ζήσει μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής μου, που με έχουν διαμορφώσει και που  τους αγαπώ εξίσου. Μιλώ για την Αθήνα και την Πάτρα. Φέρνω, επίσης, σαν παράδειγμα για τις πιο πολλές από τη μια πατρίδες, το ότι τα παιδιά των Μικρασιατών προσφύγων, θεωρούσαν «πατρίδα» τους και την πατρίδα των προγόνων τους ακόμη κι αν δεν την είχαν δει ποτέ, υπήρχε δηλαδή μόνο στη φαντασία τους. Η απώλεια, ο πόνος, η αγάπη, η μνήμη, έκαναν τη φανταστική πατρίδα μέρος της ζωής άλλων ανθρώπων, άλλων γενεών.
 
 
«Εμμανουήλ και Κατερίνη»… Πρόκειται για ένα έργο αυτοβιογραφικό. Πώς προέκυψε η σκέψη να γράψετε για τους γονείς σας και τι αποτύπωμα αφήνει αυτό το βιβλίο;
 Στα επίσημα είδη του μυθιστορήματος ανήκουν και η μυθιστορηματική βιογραφία, και η μυθιστορηματική αυτοβιογραφία –κι αυτό φυσικά σημαίνει ότι στη λογοτεχνία ούτε η βιογραφία ούτε η αυτοβιογραφία γράφονται με τον αντικειμενικό  τρόπο άλλων επιστημών. Γράφονται,  λοιπόν, αλλιώς, και μάλιστα ο τρόπος που γράφονται διαφέρει από εποχή σε εποχή. Τις τελευταίες δεκαετίες υπάρχει μεγάλη ανανέωση και άνθηση της μυθιστορηματικής αυτοβιογραφίας, διεθνώς όσο και στην Ελλάδα. Και μπορώ να πω ότι αυτά τα βιβλία αγαπιούνται ιδιαίτερα, καθώς φέρνουν πιο κοντά στους αναγνώστες τον άνθρωπο-συγγραφέα, έναν επίσης «γνωστό-άγνωστο» στους πιο πολλούς.
 
–           Η αναφορά σε προσωπικές καταστάσεις και σε οικεία πρόσωπα είναι μια δύσκολη υπόθεση. Πώς το διαχειριστήκατε αυτό κατά τη συγγραφή του βιβλίου;
Ακριβώς όπως το λέτε, είναι δύσκολη υπόθεση. Για αυτό πρέπει να υπάρχει από τη μεριά του συγγραφέα μια συγκεκριμένη οπτική γωνία,  ένας «κόφτης» της ακατάσχετης φλυαρίας, μια απόφαση για την αρχιτεκτονική του βιβλίου· αλλά προπάντων να υπάρχει σεβασμός σε πρόσωπα και γεγονότα,  η ανατίμησή τους με  αισθήματα ανθρωπισμού, ώριμης δικαιοσύνης, συμπάθειας. Άλλωστε ποτέ δεν λέγονται «όλα», δεν υπάρχει πουθενά αυτό το «όλα», όμως πολλά μπορεί να ειπωθούν από έναν συγγραφέα με τέτοιο τρόπο που να καταλάβει κανείς και τα ανείπωτα. Ο στόχος σε τέτοια βιβλία είναι η αποδοχή της ίδιας της ζωής, όποια κι αν ήταν η ζωή για τον καθένα μας μέσα στην οικογένεια.
 
– Αισθάνεστε ότι «γνωρίσατε» καλύτερα τους γονείς σας μέσα από το βιβλίο αυτό;
Νομίζω πως μου χαμογελούν ευχαριστημένοι που μελέτησα με τέτοιο τρόπο τους παλιούς καβγάδες μας, αλλά και τον αγώνα που έκαναν οι ίδιοι στην εποχή τους για να γίνουν γιατροί, για να υπερβούν τους πολέμους και τις καταστροφές που τους έτυχαν, ακόμη και για το ότι παντρεύτηκαν από έρωτα μέσα σε μια επαρχιακή κοινωνία όπου το προξενιό και το παζάρι ήταν ο κανόνας. Ευχαριστημένοι επειδή  δεν  θα χαθούν οι ιστορίες τους και οι ιστορίες των προγόνων τους. Προσωπικά θα μου άρεσε να αφήνει ο καθένας μας λίγες σελίδες για τις πιο ενδιαφέρουσες οικογενειακές του ιστορίες. Να τις αφήνει για όσους αγαπά.
 
Τι είναι τελικά οι «γονείς»; Καταφύγιο, καθρέφτης, πληγή;
Και τα τρία μαζί, ή κατά διαστήματα πότε το ένα πότε το άλλο.  Ίσως και πολλά ακόμη.
 
Γράφετε πως η Ιστορία για εσάς μοιάζει να συγκροτείται από πολλές μικρές ανθρώπινες ιστορίες μέσα στα χώματα του χρόνου. Πώς αντιλαμβάνεστε το πέρασμα του καιρού και τις αλλοιώσεις που εκείνος φέρνει;
Υπάρχει πρώτα απ’ όλα η επίσημη Ιστορία, αυτό δεν αμφισβητείται από κανέναν, η οποία γράφεται, ως γνωστόν, με παραλλαγές και αποσιωπήσεις ανάλογα με τις εποχές, τα πολιτεύματα, τις προσωπικότητες των ιστορικών. Σωστά διδάσκεται στα σχολεία, αν και ίσως πρέπει να διδάσκεται λίγο καλύτερα. Από ’κει και πέρα, εμένα ως συγγραφέα με ενδιαφέρουν οι μικρές ανθρώπινες ιστορίες μέσα στο μεγάλο ιστορικό τους πλαίσιο, όπου βέβαια το εκάστοτε κοινωνικό πλαίσιο είναι σχετικό με την ιστορική στιγμή. Στο ανθρώπινο δράμα, στην ανθρώπινη περιπέτεια οφείλω να εστιαστώ ως λογοτέχνης, γιατί είναι άλλο η Ιστορία κι άλλο η Λογοτεχνία, όσο κι αν κατά βάθος επικοινωνούν. Όσο για τις αλλοιώσεις που φέρνει ο καιρός στα παλιά συμβάντα,  τι να πω; Είναι τυχαία η άνοδος του ακραίου εθνικισμού διεθνώς, είναι τυχαίος ο αναθεωρητισμός της Ιστορίας;
 
«Τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια». Τι σημαίνει αυτό για εσάς; Πού τελειώνει το παραμύθι και πού αρχίζει η αλήθεια στη ζωή;
 Παιδί άκουγα τις οικογενειακές ιστορίες που αφηγούνταν οι μεγάλοι, απλουστευμένες βέβαια, κυριολεκτικά σαν παραμύθι, συνειδητοποιώντας σε πολύ μικρό βαθμό ότι αυτά τα παραμύθια ήταν το δικό τους παρελθόν, τα γεγονότα που τους είχαν σημαδέψει, αλλά και οι ιστορίες των προγόνων τους. Το παραμύθι είναι ωραίο και παρηγορητικό, ίσως δεν πρέπει να τελειώνει, μα το πιο ενδιαφέρον είναι ότι και του καθενός μας η ζωή μοιάζει συχνά με παραμύθι. Όχι την ώρα που μας συμβαίνει κάτι τρομερό, κάτι ανυπόφορο έως κι επώδυνο, αλλά  αργότερα, μέσα από την ανάκληση της μνήμης, μέσα από τον αναστοχασμό του σκληρού γεγονότος, δανείζεται στοιχεία παραμυθιού, έστω και πολύ εφιαλτικού παραμυθιού. Στο κάτω-κάτω εμείς οι συγγραφείς είμαστε παραμυθάδες. Η λογοτεχνία μάς το επιτρέπει.
 
 
Πόσο εύκολη πιστεύετε ότι είναι η ενασχόληση ενός νέου ανθρώπου με τη συγγραφή στην Ελλάδα τού σήμερα;
Ποτέ δεν ήταν εύκολη, ποτέ δεν έβγαζε κανείς τη ζωή του στην Ελλάδα από τη συγγραφή, αν τα βιβλία του είχαν λογοτεχνικές αξιώσεις και δεν ήταν ένα εύκολο μπεστσελεράκι, τύπου κακού ελληνικού σίριαλ.  Με ελάχιστες εξαιρέσεις για καλούς συγγραφείς, κι αυτό όχι για μεγάλα χρονικά διαστήματα.  Στην ιντερνετική μας εποχή είναι λίγο πιο δύσκολα τα πράγματα, αλλά ο γραπτός λόγος, η ίδια η λογοτεχνία δεν νομίζω πως θα χαθούν, ακριβώς επειδή οι λέξεις είναι ο βασικός τρόπος επικοινωνίας μας. Η ζωγραφική δεν χάθηκε από τη φωτογραφία, το θέατρο από τον κινηματογράφο και ούτω καθ’  εξής. Είναι πιο δύσκολο σήμερα, αλλά αν ένας  νέος πραγματικά θέλει να γράψει, θα το καταφέρει, εφόσον επιμείνει. Κι εμείς, κι οι πιο παλιοί από εμάς, δυσκολεύτηκαν αφάνταστα, να μην το ξεχνούμε.
 
Έχετε διδάξει Δημιουργική Γραφή. Ποια η άποψή σας γι’ αυτή την τάση της εποχής; Σε ποιο βαθμό η γραφή μαθαίνεται;
Τα μαθήματα δημιουργικής γραφής είναι πολύ χρήσιμα ανάλογα με το ποιος είναι ο δάσκαλος. Υπάρχουν εξαιρετικοί δάσκαλοι, υπάρχουν πολλοί που κατά τη γνώμη μου δεν έχουν τα προσόντα, την αναγνώριση, την πείρα, υπάρχουν κι άλλοι ανάμεσά τους. Επίσης, ένα καλός συγγραφέας μπορεί να μην είναι οπωσδήποτε και καλός δάσκαλος, συμβαίνει κι αυτό. Προσωπικά με εντυπωσίασε το πλήθος των ανθρώπων που ήθελαν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα δημιουργικής γραφής για το μυθιστόρημα, που έκανα για πέντε χρόνια στον «Ιανό» της Αθήνας: διαφορετικές ηλικίες, διαφορετικά επαγγέλματα, διαφορετικές προσωπικότητας, διαφορετική βαθμίδα μόρφωσης, και οι αναμεταξύ τους σχέσεις κατά τη διάρκεια του εργαστηρίου  –κυριολεκτικά μια μικροκοινωνία. Η δια ζώσης διδασκαλία μου (γιατί αρνούμαι να κάνω εργαστήρια ενηλίκων διαδικτυακά) με δίδαξε απίστευτα πολλά πράγματα για τη δουλειά μου, για τη σχέση του κόσμου με το βιβλίο. Αρκετοί μαθητές μου προχώρησαν και μπράβο τους, με λίγους έχουμε γίνει φίλοι.
 
Με τρεις λέξεις, πώς θα περιγράφατε τον λογοτεχνικό εαυτό σας;
 Δεν βρίσκω αυτές τις τρεις λέξεις.  
 
 
    
Περιοδικό Παρέμβαση, τεύχος 209-210

Η ΡΕΤΣΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ

Άνθρωποι του «κέντρου», άνθρωποι της «περιφέρειας» (ή καλύτερα της «επαρχίας»). Άλλοι που ζουν εδώ, άλλοι που ζουν εκεί, άλλοι που ζούνε παραπέρα. Αλήθεια, υπάρχει ακόμη σήμερα διαχωρισμός με γεωγραφικά κριτήρια; Κι όμως, υπάρχει. Αυτό διαπιστώνω συχνά σε φάσεις κι εκφράσεις που αποτυπώνουν την αναχρονιστική αντίληψη που εξακολουθεί να υφίσταται ως κατάλοιπο άλλων εποχών, όταν η χιλιομετρική απόσταση αποτελούσε ίσως μια υπαρκτή αιτία διαχωρισμού. Γεωγραφικές προκαταλήψεις, που παραδόξως εξακολουθούν να ασκούν κάποιου είδους «bulling» -εκούσιου ή ακούσιου- σε ό,τι κινείται εκτός των ορίων της πρωτεύουσας ή ακόμη και της «συμπρωτεύουσας», όμορφης Θεσσαλονίκης.

Ως εξ επαρχίας προερχόμενη -μπορείς να με πεις κι «από χωριό»-, έχοντας κάνει το πέρασμά μου από τη ζωή της πρωτεύουσας, για να επιλέξω να επιστρέψω τελικά στα πάτρια ταπεινά εδάφη, θα έλεγα πως το κακό πηγάζει από πολλά και διάφορα παλιακά στερεότυπα, ακμάζει δε στους χώρους της τέχνης, όπου η ματαιοδοξία -για να μην πω κενοδοξία- σαφώς περισσεύει. Εκεί ιδίως είναι που ο διαχωρισμός σε «πρωτευουσιάνους» κι «επαρχιώτες» της τέχνης -της όποιου είδους τέχνης- κάνει την εμφάνισή του, διακριτικά πάντοτε, σιγανά και ταπεινά -μην παρεξηγηθούμε κιόλας- μπήγοντας τα νύχια στο πετσί όποιου κουβαλά το «βάρος» του επαρχιωτισμού. Έτσι, κατά το γνωστό ρητό που λέει: «Αν είσαι γυναίκα, πρέπει να προσπαθήσεις δυο φορές περισσότερο για να θεωρηθεί ότι αξίζεις όσο μισός άντρας», έρχεται και η φυσική παράφρασή του: «Αν είσαι από την επαρχία, πρέπει να προσπαθήσεις δυο φορές περισσότερο για να αποδείξεις την αξία σου σε σχέση με έναν άνθρωπο του κέντρου». Αλίμονο! Αν είσαι και γυναίκα και «επαρχιώτισσα»… Τι καταδίκη στην εφ’ όρου ζωής προσπάθεια!

Εκείνο, βέβαια, που είναι ακόμα πιο θλιβερό είναι όταν η ίδια η επαρχία αυτοϋποτιμάται βουλιάζοντας κι αυτή στα δικά της κόμπλεξ, ψάχνοντας διακαώς διεξόδους διαφυγής στους κόλπους της κάθε είδους ‘πρωτεύουσας’ που θα την κάνει -θαρρεί- να νιώσει πιο σημαντική. Κι αυτό συμβαίνει παντού ανά τον κόσμο, κι όχι μονάχα στην Ελλάδα. Ματαιότητες.

Δε λέω πως δεν οργίζομαι φορές με τη στάση ζωής των μικρών πόλεων. Δε λέω πως δεν έχει η περιφέρεια ευθύνη για όσα συχνά της «καταλογίζουν» ή για όσα δεν της αναγνωρίζουν. Δε λέω πως δεν έχουν τη γοητεία τους οι πρωτεύουσες. Την έχουν. Και είναι ερωτεύσιμες πολύ. Και καπάτσες. Και πληθωρικές. Άλλαξαν, όμως, οι καιροί. Τα πάνω ήρθανε κάτω με εκατοντάδες τρόπους. Δεν είναι, λοιπόν, ώρα ν’ αφήσουμε τις προκαταλήψεις και να αντιληφθούμε τον χώρο και τον χρόνο μας ως ενιαία ενότητα; Το κέρδος θα είναι πολύ μεγαλύτερο και για τους «μεν» και για τους «δεν».

Είναι παράδοξο το ότι στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και του ψηφιακού μετασχηματισμού, εξακολουθούν να υπάρχουν στεγανά και η αόρατη «διαμάχη» ανάμεσα σε πρωτεύουσες και μη, ακόμη κρατά. Δίκαιη, άδικη, πάντως κρατά. Θα μου πεις, η αλλαγή στη συνείδηση των ανθρώπων δεν γίνεται μεμιάς. Θέλει μυαλά ανοιχτά και χρόνο πολύ. Χρόνο… αυτόν το χρόνο που στην «αθάνατη ελληνική επαρχία», ευτυχώς κυλάει πιο αργά.

Οι ανθρωπιστικές σπουδές στην εποχή της τεχνοκρατίας

Μια από τις θεματικές ενότητες του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας του Λυκείου είναι ο Ανθρωπισμός, με τα παρακλάδια του, όπως είναι η Ανθρωπιστική παιδεία, ο ρόλος του σχολείου και τα λοιπά. Γίνεται λόγος, λοιπόν, για τον ανθρωπισμό, τον οποίο τόσο πολύ αναλύουμε, αλλά σπανίως βλέπουμε ως πράξη.

Οι ανθρωπιστικές σπουδές έχουν χάσει έδαφος τα τελευταία χρόνια εν συγκρίσει με τις θετικές επιστήμες, που εμφανίζονται πιο «ανεβασμένες». Λίγο η αγωνία της επαγγελματικής αποκατάστασης, λίγο οι αξίες και οι προτεραιότητες της εποχής, λίγο η ανεργία… όλα τα παραπάνω έπαιξαν τον ρόλο τους.

Προσωπικά υπήρξα πάντοτε «οπαδός» των ανθρωπιστικών σπουδών, αφού από μικρή ηλικία γνώριζα την κλίση μου κι έκανα τις επιλογές μου.  Γιατί έβρισκα σ’ αυτές τις επιστήμες κάτι το συναρπαστικό. Γιατί πάντοτε με γοήτευε κάθε τι το υπαινικτικό και το συνειρμικό: οι πολλαπλές ερμηνείες του κόσμου∙ η ελευθερία που σου δίνει η εντελώς προσωπική ανάγνωση ενός δεδομένου∙ αυτό που δεν είναι αυτονόητο. Προτιμούσα τις μεταφορές της ζωής από τις κυριολεξίες. Μου άρεσε να βλέπω πίσω από τα πράγματα.

Για μένα αυτό είναι ίσως ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα των ανθρωπιστικών σπουδών. Η σπουδαιότητά τους δεν περιορίζεται στις θεωρίες για το ανθρωπιστικό ιδεώδες και την τοποθέτηση του ανθρώπου στο κέντρο του κάδρου της ζωής. Βρίσκεται περισσότερο στην ευρύτητα πνεύματος που προσφέρουν. Στον δρόμο που σου ανοίγουν για  να μπορείς να σκέφτεσαι και να αισθάνεσαι, σε μια εποχή που «δεν αισθάνεται». Είναι στην ευαισθησία τους, που γεννάει μέσα σου μια σπίθα και κάνει την καρδιά να σκιρτά. Στη στάση ζωής που διδάσκουν.

Αν η ανθρωπότητα πήγε μπροστά, το χρωστάει σε μεγάλο βαθμό στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Η φιλοσοφία είναι η μητέρα των επιστημών. Αυτή που έψαξε απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα της ζωής και κινητοποίησε τη σκέψη. Ανέλυσε τον κόσμο και διατύπωσε προτάσεις για την αλλαγή του.

Όλα αυτά καλά. Όμως, στην πράξη τι; Η πραγματικότητα της ζωής ισοπεδώνει βάναυσα τα ιδεώδη. Η αγωνία της επαγγελματικής αποκατάστασης και η απειλή της ανεργίας σαρώνει τάσεις, κλίσεις, επιλογές και τρόπους σκέψης. Και η σύγχρονη τεχνοκρατική αντίληψη των πραγμάτων συναινεί απόλυτα σε αυτό.

Είναι, όμως, κάτι τέτοιο ρεαλιστικό σε μια εποχή όπου όλα έχουν, ούτως ή άλλως, τόσο φθαρεί και φαγωθεί από το σαράκι της οικονομικής και ηθικής κρίσης; Ειλικρινά, δεν ξέρω πια πόσο «σωτήρια» είναι η στροφή σε θετικά ή τεχνολογικά επαγγέλματα για λόγους καθαρά επαγγελματικούς. Συναντώ εκατοντάδες άνεργους πολιτικούς μηχανικούς, αρχιτέκτονες, χημικούς κ.λ.π. Αυτό που θέλω να πω είναι πως πέρα από τα στατιστικά, τις πιθανότητες και τους υπολογισμούς, όλα εν τέλει είναι σχετικά, όπως και συγκυριακά. Κι έχουν να κάνουν, επίσης, με τους χειρισμούς, την ευφυία ή την πρωτοτυπία που ο καθένας μπορεί να αναπτύξει πάνω στο αντικείμενό του. Ναι, είναι δύσκολα τα χρόνια. Πολύ. Είναι για όλους, όμως. Άρα, τι μετράει τελικά; Αυτό που αγαπάει καθένας πιο πολύ. Αυτό στο οποίο μπορεί να είναι πιο καλός. Ή αυτό, χάρη στο οποίο μπορεί να γίνει πιο καλός. Ως προσωπικότητα εν τέλει.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να καταδειχθούν όλες οι επαγγελματικές προοπτικές των ανθρωπιστικών σπουδών -των φιλολογικών σχολών για παράδειγμα- πλην των αυτονόητων και των συνηθισμένων. Να αναδειχθούν οι εναλλακτικές λύσεις σε πιο πρωτότυπα επαγγέλματα, πέρα από την κλασική θεώρηση των σπουδών και των προοπτικών τους. Στην εποχή μας εμφανίζονται νέες τάσεις, που συνδυάζουν τις ανθρωπιστικές σπουδές με την αξιοποίηση της τεχνολογίας, των ξένων γλωσσών και άλλων δυνατοτήτων, γνώσεων και ταλέντων, για να διαμορφώσουν νεωτερικά επαγγέλματα, τα οποία θα μπορούσε να ακολουθήσει κάποιος. Η ανάδειξη αυτών των δυνατοτήτων, φυσικά, είναι ένα έργο για το οποίο αρμόδια είναι κυρίως τα σχολεία και τα πανεπιστήμια.

Μην ξεχνάμε τα ουσιαστικά προσόντα που αποκτά κανείς από τις ανθρωπιστικές σπουδές. Δεξιότητες σημαντικές σε επαγγελματικό και κοινωνικό επίπεδο. Η ικανότητα σκέψης και γραφής, η αντίληψη των πραγμάτων, η τεκμηρίωση μιας άποψης, η ενσυναίσθηση, η ικανότητα χειρισμού ανθρώπων και καταστάσεων, η αλληλεπίδραση, είναι αρετές πολύτιμες σε κάθε μορφή απασχόλησης. Πολλοί άνθρωποι έχουν διαπρέψει επαγγελματικά έχοντας ως υπόβαθρο τις ανθρωπιστικές σπουδές. Διάβαζα σε ένα άρθρο πως στην αμερικανική εκπαιδευτική ιστοσελίδα  Education Insider αναφέρονται 25 διαφορετικά επαγγέλματα, τα οποία μπορεί να ακολουθήσει κάποιος που έχει σπουδάσει ανθρωπιστικές επιστήμες (όπως Διαφημιστής, Υπεύθυνος Διασφάλισης Ποιότητας, Δημόσιες σχέσεις, Ανάπτυξη περιεχομένου ιστοσελίδων κ.α.), ακριβώς γιατί χάρη στις σπουδές του έχει αναπτύξει τις απαιτούμενες δεξιότητες.

Οι ανθρωπιστικές επιστήμες θα πρέπει να ανέβουν ξανά στο βάθρο τους. Η Φιλολογία, η Λογοτεχνία, η Νομική, η Ιστορία, η Παιδαγωγική, η Φιλοσοφία, η  Γλωσσολογία κ.α., επιδιώκουν να κάνουν τον άνθρωπο περισσότερο άνθρωπο. Ειδικά στις μέρες μας έρχονται να καλύψουν βαθιές ανάγκες του σύγχρονου κόσμου και να δώσουν εφόδια που θα θωρακίσουν το άτομο και θα προωθήσουν το κοινό καλό.

Οι ανθρωπιστικές σπουδές, εκτός της ομορφιάς τους, είναι αυτές που ισορροπούν τα πράγματα ανάμεσα στην ψυχή και στην ύλη, στον άνθρωπο και στην κοινωνία. Είναι αυτές που «μαλακώνουν» την τεχνοκρατία και τον υλισμό, και «κρατάνε τα μπόσικα» στα λογικά και στα παράλογα του κυνικού μας κόσμου. Ας μην το ξεχνάμε αυτό. Είναι κάτι πιο λίγο απ’ το παν.

Έκφρασις: Κέντρο Φιλολογικών μαθημάτων

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία | Αρχαία | Λατινικά | Ιστορία | Δημιουργική Γραφή | Ορθογραφία

Λύκειο – Γυμνάσιο – Δημοτικό

Η «Έκφρασις» είναι ένα Κέντρο Φιλολογικών Μαθημάτων για το Λύκειο, το Γυμνάσιο και το Δημοτικό. Ασχολείται με μαθήματα Έκθεσης, Γλώσσας & Λογοτεχνίας (Δημοτικό, Γυμνάσιο, Λύκειο), Αρχαίων Ελληνικών (Γυμνάσιο, Λύκειο), Λατινικών (Λύκειο), Ιστορίας (Λύκειο) καθώς και με μαθήματα Δημιουργικής Γραφής και Ορθογραφίας (για παιδιά Δημοτικού). Παράλληλα, η «Έκφρασις» ασχολείται με Μαθησιακές Δυσκολίες στη γραφή και την ανάγνωση.

Παρέχει εξατομικευμένο πρόγραμμα για κάθε μαθητή (ιδιαίτερο μάθημα) ή προσαρμοσμένα προγράμματα για μικρές ομάδες ατόμων (γκρουπ). Είναι ένας φιλικός χώρος, ειδικά διαμορφωμένος για να φιλοξενεί περιορισμένο αριθμό ατόμων σε κάθε μάθημα. Δίνει προτεραιότητα στην ιδιαίτερη προσέγγιση των αναγκών κάθε παιδιού.

Υπεύθυνη του Κέντρου «Έκφρασις» είναι η Δήμητρα Β. Καραγιάννη, Φιλόλογος Μ.Α., Συγγραφέας και Εκδότρια.

  • ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΛΥΚΕΙΟΥ

Η «Έκφρασις» προετοιμάζει τους μαθητές, ώστε να πετύχουν στις εξετάσεις και να εισαχθούν στο Πανεπιστήμιο.

Νεοελληνική Γλώσσα & Λογοτεχνία | Αρχαία Ελληνικά  | Λατινικά | Ιστορία

• Συστηματική επεξεργασία υλικού των σχολικών εγχειριδίων σε συνδυασμό με κείμενα προερχόμενα από έγκριτες πηγές, έντυπες και ψηφιακές

• Συνεχής εξάσκηση των μαθητών – Πλούσιες ασκήσεις – Ενδελεχής σχολιασμός και ανάλυση κειμένων – Ανάπτυξη επιχειρημάτων – Διαγωνίσματα και προσομοίωση εξετάσεων

• Αξιοποίηση Ψηφιακών Μέσων και Παροχή σημειώσεων

  • ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Η «Έκφρασις» βοηθά τους μαθητές να βελτιώσουν τις επιδόσεις & τους βαθμούς τους και να προετοιμαστούν για τις ανάγκες του Λυκείου.

Νεοελληνική Γλώσσα & Γραμματεία | Αρχαία Ελληνικά

• Πλούσιος σχολιασμός και ερμηνευτική ανάλυση κειμένων

• Διδασκαλία σύμφωνη με την διδακτέα ύλη του σχολείου, ενισχυμένη με υλικό από έγκριτες πηγές

• Ασκήσεις – Διαγωνίσματα

• Αξιοποίηση Ψηφιακών Μέσων  και Παροχή σημειώσεων

  • ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΛΩΣΣΑΣ – ΈΚΘΕΣΗΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Στο μάθημα της Γλώσσας / Έκθεσης / Παραγωγής λόγου ο μαθητής εκπαιδεύεται στο να χειρίζεται όσο το δυνατόν καλύτερα τη γλώσσα, εμπλουτίζει το λεξιλόγιό του και ασκείται στην παραγωγή γραπτού λόγου.

• Παροχή σημειώσεων – Επαναλήψεις – Τεστ

• Αξιοποίηση Ψηφιακών Μέσων

  • ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

Στα μαθήματα Δημιουργικής Γραφής οι μαθητές καλλιεργούν την σωστή χρήση της γλώσσας και της έκφρασης μέσα από μια ελεύθερη και δημιουργική διαδικασία.

  • Έρχονται σε επαφή με σπουδαία κείμενα της ελληνικής λογοτεχνίας, με Έλληνες & ξένους λογοτέχνες
  • Γράφουν τις δικές τους ιστορίες, τα δικά τους ποιήματα…
  • Αναπτύσσουν τη δημιουργική φαντασία τους

  • ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ

Οι μαθητές κατανοούν τους κανόνες της γραμματικής, οι οποίοι καθορίζουν την Ορθογραφία των λέξεων. Ασκούνται στην Ορθογραφία μέσα από μια ευχάριστη δραστηριότητα.

• Αξιοποίηση κειμένων, ποιημάτων γνωστών λογοτεχνών

• Παροχή σημειώσεων – Επαναλήψεις – Τεστ

• Αξιοποίηση Ψηφιακών Μέσων

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ

Το πρόγραμμα διδασκαλίας ακολουθεί τις ιδιαίτερες ανάγκες του μαθητή, αναπτύσσονται αποτελεσματικές μέθοδοι διδασκαλίας μέσα από τεχνικές ειδικής παιδαγωγικής. Εφαρμόζεται εξατομικευμένη διδασκαλία.

  • ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΜΑΘΗΣΗ

Η «Έκφρασις» παρέχει τη δυνατότητα της διαδικτυακής εκπαίδευσης μέσω οn-line μαθημάτων.

Σ. Μπλιούρα 2, 50131  Κοζάνη, 4ος όροφος

24610 29475

www.ekfrasisedu.wordpress.com

ekfrasisedu@gmail.com

https://www.facebook.com/ekfrasisedu

Πληρούνται οι προδιαγραφές υγιεινής σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Υγείας

Πραγματοποιήθηκε η Εκδήλωση Δημιουργικής Γραφής του «Έκφρασις»

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 5 Ιουνίου, στο Λαογραφικό Μουσείο Κοζάνης η εκδήλωση «Διαβάζω και γράφω δημιουργικά» του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας «Έκφρασις». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με αφορμή την ολοκλήρωση του σχολικού έτους 2021-2022. Τα παιδιά διάβασαν κείμενα και ποιήματα που έγραψαν κατά τη διάρκεια της χρονιάς, ποιήματα γνωστών ποιητών, έπαιξαν μουσική και τραγούδησαν σε μία χαρούμενη ατμόσφαιρα. Επίσης, έγινε η απονομή των Βεβαιώσεων του έτους.  

Στην εκδήλωση συμμετείχαν οι μαθητές: Μάριος Γαύρος, Θανάσης Γκουργκούτας, Εμμανουέλα Ευκολίδου, Θεοδώρα Καλαμπούκα, Γιώργος Καλαμπούκας, Γεωργία Καλύβα,  Μαρία Καρογδανίδου, Λυδία Κορωνίδου, Ζηνοβία Κοταρίδου, Δέσποινα Κουμαντζιά, Χάρης Μανουσαρίδης, Γιώργος Ματιάκης,  Λευτέρης Μαυρίδης,  Έλσα Μιακουλή, Μαρία Πεκοπούλου, Δέσποινα Παπαστεργίου, Μαρίνα Τσαλίδου,  Βαγγέλης Χρύσουλας.

Η Δήμητρα Καραγιάννη επιλέχθηκε ως μία από τους «Εκπρόσωπους του Ελληνικού Πολιτισμού» μέσω του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού

Η Δήμητρα Β. Καραγιάννη, Υπεύθυνη των Εκδόσεων Παρέμβαση, Συγγραφέας, Φιλόλογος, Συνεκδότρια & Υπεύθυνη Δράσεων του λογοτεχνικού Περιοδικού και πολιτιστικού φορέα «Παρέμβαση», επιλέχθηκε ως μία από τους «Εκπρόσωπους του Ελληνικού Πολιτισμού» HFC Delegate Awards – Professionals, του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού. Πρόκειται για ένα σώμα εκπροσώπων πολιτισμού, που στόχο έχει την καλλιέργεια της εξωστρέφειας του Ελληνικού Πολιτισμού, της Φιλαναγνωσίας και την ανάπτυξη πολιτιστικής δραστηριότητας με γνώμονα την αναβάθμιση του ελληνικού πολιτισμού σε κεντρικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Το γεγονός έγινε γνωστό μετά την απόφαση του ΔΣ του Ιδρύματος και την κοινοποίηση επιστολής του Προέδρου του ΕΙΠ, κ. Νίκου Κούκη.

Μικροπράγματα

Οι άνθρωποι σκέφτονται συνήθως με βάση τις εμπειρίες τους. Όχι με βάση αντικειμενικές αλήθειες ή γεγονότα. Αυτά που ζούμε στην καθημερινότητά μας, τα μεγάλα ή μικρά μας προβλήματα, καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο τοποθετούμαστε απέναντι σε όσα συμβαίνουν γύρω μας. Ή γίνονται οι λόγοι για τους οποίους δεν ασχολούμαστε καθόλου με όσα συμβαίνουν γύρω μας.

Εκατοντάδες παγκόσμια γεγονότα και καταστάσεις επηρεάζουν καθημερινά την ανθρωπότητα και την πορεία των πραγμάτων. Η τεχνολογία που αλλάζει το νόημα του κόσμου και της ζωής. Η απειλή της τρομοκρατίας διεθνώς. Η δημοκρατία σε εμφανή κρίση. Η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων που έχει μεταβληθεί. Η κλιματική αλλαγή που μας απειλεί κάθε μέρα και πιο πολύ. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα, με τα τεράστια κενά και τις αδυναμίες του. Οι πληθυσμιακές μετακινήσεις που φέρνουν μεγάλες ανατροπές. Οι φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές. Και τόσα άλλα. Το αύριο εμφανίζεται πιο ασαφές από ποτέ. Όμως, πόσο όλα αυτά μας απασχολούν; Πόσο ερεθίζουν τη σκέψη, πόσο ενεργοποιούν τα αντανακλαστικά μας;

Όλοι πρέπει να συμμετέχουν στη συζήτηση για το σήμερα και το αύριο, για το παρόν και το μέλλον. Αλλά στην πραγματική ζωή αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο. Γιατί δεν είναι εύκολο να βλέπεις καθαρά, χωρίς να σε σκιάζουν τα μικρά γεγονότα της εντελώς προσωπικής σου ζωής, που φαντάζουν στα μάτια σου πιο μεγάλα από τα μεγάλα συμβάντα του κόσμου. Κάποιος που σχολάει το βράδυ απ’ τη δουλειά, μια γυναίκα που μοιράζεται μεταξύ οικογένειας και γραφείου ή μεγαλώνει μόνη της τα παιδιά της, ένας βιοπαλαιστής, κάποιος που θρηνεί τη διαλυμένη του σχέση, κάποιος που πήρε δάνειο για να ξεχρεώσει, κάποιος που χτίζει την καριέρα του ή κάποιος που οργανώνει το γάμο του, κάποιος που ζει στο έπακρο την ευτυχία ή την απελπισία του…, μάλλον δεν έχει το χρόνο ή την προτεραιότητα να ασχοληθεί με τα «παγκόσμια θέματα». Γιατί τον απασχολεί η «δική» του ζωή. Τα προβλήματα και η καθημερινή μας ρουτίνα, συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας παγκόσμιας πραγματικότητας, από την οποία απέχουμε την κρίσιμη στιγμή και την βρίσκουμε μπροστά μας όταν πια δε μπορούμε να κάνουμε τίποτε για να την αλλάξουμε.

Η προσωπική πραγματικότητα καθενός φτιάχνει μια παγκόσμια συνθήκη που αναπόφευκτα δεν μας περιλαμβάνει, παρά μόνο ως αποδέκτες. Τρέχουμε να προλάβουμε το δικό μας αύριο, την ίδια στιγμή που τα μεγάλα γεγονότα του κόσμου τρέχουν χωρίς εμάς. Και η ιστορία δεν κάνει υπομονή. Ούτε υποχωρήσεις. Ούτε μας περιμένει να οργανώσουμε τη ζωή μας ή να βρούμε την απάντηση.

Τα «μικροπράγματα» τελικά είναι αυτά που γράφουν ιστορία. Είναι αυτά που δημιουργούν τις κοινωνίες και τις αντιλήψεις. Είναι αυτά που διαμορφώνουν ασυνείδητα τα μεγάλα γεγονότα του κόσμου. Μήπως όμως θα έπρεπε να αποκτήσουμε μια πιο ξεκάθαρη οπτική για το νόημα της ζωής;